Kategori: Makaleler

Dünya Ne Zaman Büyük Yazılır? Dünya, dilimizde bazen küçük, bazen de büyük harflerle yazılır. Bu yazım kuralı, sadece dilbilgisel bir kural olmanın ötesine geçer ve toplumsal, kültürel, hatta siyasi bir anlam taşır. Hangi koşullarda “Dünya”nın büyük yazılacağı, hem dilin işlevi hem de toplumun değerleriyle doğrudan ilişkilidir. Bu yazıda, “Dünya”nın yazımının toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi kavramlarla nasıl bağlantılı olduğunu inceleyeceğiz. 1. Dünya Ne Zaman Büyük Yazılır? Dil bilgisi açısından, “Dünya” kelimesi, gezegenimizi ifade ettiğinde büyük harfle yazılır. Ancak, kavramın geneli hakkında konuşurken ya da insan toplumu ve kültürüyle ilgili bir bağlamda kullanıldığında küçük harf ile yazılabilir. Bu basit…

Kombinin Sessiz Maliyeti: Elektrik Tüketimi ve Toplumsal Dokular Bir kombi çalışırken, evimizin içinde sessiz bir enerji akışı başlar. Ben, toplumsal yapıları ve bireylerin günlük yaşam pratiklerini anlamaya çalışan biri olarak, her birimizin bu görünmez enerjiyi nasıl tükettiğini düşündüğümde, bu akışın yalnızca fiziksel bir süreç olmadığını fark ediyorum. Elektrik sayacı tıkırdarken, aslında evlerimizdeki güç dengeleri, cinsiyet rollerimiz, kültürel alışkanlıklarımız ve ekonomik eşitsizlikler de sayılır. Bu yazıda, “kombi 1 ayda ne kadar elektrik harcar?” sorusunu sadece bir hesap meselesi olmaktan çıkarıp, toplumsal bir mercekten inceleyeceğiz. Temel Kavramlar: Elektrik Tüketimi ve Kombi İşleyişi Kombi, doğalgaz ve elektrikle çalışan bir ısıtma sistemidir; elektrik, genellikle…

Hintliler Kırmızı Et Yer mi? – Gerçekler ve Yanılgılar Tamam, itiraf edeyim: Bu konuya girdiğimde hem meraklı hem de hafif sinirli bir haldeyim. Neden mi? Çünkü Hint mutfağı ve Hintlilerin yeme alışkanlıkları söz konusu olduğunda insanlar inanılmaz derecede hızlı genelleme yapıyor. “Hintliler et yemez” deniyor, ama işin içinde tarih, din, bölgesel farklar ve tabii ki modern yaşam tarzları var. Gelin, bu karmaşayı biraz açalım. Hintlilerin Et Tüketimi: Mit mi Gerçek mi? Öncelikle, Hintlilerin tamamının kırmızı et tüketmediği doğru. Ama işte tam da burada, herkesin kafası karışıyor. Hindistan büyük bir ülke, yaklaşık 1.4 milyar insan yaşıyor ve bunların hepsi aynı diyet…

Hattiler ve Hititler Aynı mı? – Tarihe Küçük Bir Yolculuk Merhaba arkadaşlar, bugün biraz tarih konuşalım dedim. Son zamanlarda etrafımda da sık sık sorulan bir konu var: “Hattiler ve Hititler aynı mı?” Ben de hem Türkiye’yi hem dünyayı takip eden biri olarak bu konuya kendi bakış açımla, samimi bir dille değinmek istiyorum. Özellikle Bursa’da yaşadığım için Anadolu’nun tarihine dair merakım da ayrı bir katman katıyor. Gelin, bu soruyu hem yerel hem küresel açıdan ele alalım. Hattiler: Anadolu’nun İlk Yerleşik Halkı Öncelikle Hattiler’den başlayalım. Hattiler, M.Ö. 3. binyılda Anadolu’nun merkezi bölgelerinde yaşamış, oldukça organize bir toplumdu. Bizler genellikle tarih derslerinde Hititler’den…

Eşcinseller Affedilir Mi? Bir İçsel Yolculuğun Hikayesi Kayseri’de bir apartmanın en üst katında oturuyorum. Bu şehri seviyorum. Her köşesinde bir hüzün, bir geçmiş var. Günlüklerim de burada başlıyor, burada devam ediyor. O kadar çok yazdım ki; kimi zaman kalemi elimden bıraktım, kimi zaman parmaklarımın ucu sızlayana kadar yazdım. Bu yazının da, herhalde, o acı verici içsel sorgulamanın yansıması olduğunu söyleyebilirim. Yıllardır kafamda dönüp duran bir soru var: “Eşcinseller affedilir mi?” Bunu ilk kez, bir arkadaşımın elini tutarken hissetmiştim. Bir sonbahar akşamıydı; hala hatırlıyorum o soğuk rüzgarı. Aslında bir anlamda bende kırılmak üzere olan bir buz vardı, ama o an, her…

Kaldıraç Oranı ve Siyasetin Dinamikleri: Güç, Kurumlar ve Katılım Siyasetin karmaşık dünyasına adım atarken, güç ilişkilerini, kurumları ve toplumsal düzeni anlamak için öncelikle kendimize bir soru sormalıyız: Güç nedir ve nasıl ölçülür? Ekonomi ya da finans literatüründe “kaldıraç oranı” bir yatırımın potansiyel getirisini artırmak için kullanılan borç veya kaynak miktarını ifade ederken, siyaset biliminde bu kavramı metaforik olarak kullanabiliriz: Bir aktörün ya da kurumun, mevcut kaynaklarını kullanarak toplumsal ve siyasal etkiyi maksimize etme kapasitesi. Güç, tek başına sahip olunan kaynakla sınırlı değildir; meşruiyet, normlar ve yurttaş katılımıyla beslenir. Bir toplumda kaldıraç oranını yüksek tutmak, sadece zorlayıcı mekanizmaları artırmak anlamına gelmez;…

Prezervatifle Geri Çekilme Gerekiyor Mu? Bir Ekonomist Gençten Hikâyeli Bir Bakış Ankara’da büyümek, ne kadar klişe olsa da, bazen farklı bir perspektif sunabiliyor insana. Bu şehirde yaşamaya başlayalı tam 25 yıl oldu. Üniversite yıllarımda, ekonomi okurken, her şeyin veriyle, sayılarla ve oranlarla ölçülebileceğini düşündüm. Ama hayatın, gerçekten de sayılarla açıklanamayacak kadar karmaşık bir şey olduğunu fark ettiğimde, insan hikâyeleri çok daha değerli olmaya başladı. Şimdi, sana burada anlatacağım şey de, aslında sayılarla, raporlarla anlatılamayacak kadar kişisel ama bir o kadar da evrensel bir konu: Prezervatifle geri çekilme gerekiyor mu? Evet, tam olarak böyle bir soru. Ama, sence bu soru sadece…

Oyuncağın Sözlükteki Anlamı Nedir? Geçmişten Günümüze Oyuncaklar Herkesin hayatında önemli bir yeri vardır oyuncakların. Çocukluk, oyunlar ve oyuncaklar… İnsanın ruhunun şekillendiği, özgürce hayaller kurduğu o dönemler. Peki, bir oyuncak ne ifade eder aslında? Sözlükte “oyuncak”, “çocukların eğlenmesi ve oyun oynaması amacıyla yapılan nesne” olarak tanımlanır. Kısaca, her şeyin ötesinde bir nesne. Ama nedir bu nesne? İçinde hangi duyguları barındırır? Nereden gelir? Şimdi gelin, oyuncakların bu kadar derin bir anlam taşıyan nesneler haline gelmesinin geçmişine, bugününe ve geleceğine bakalım. Oyuncakların Geçmişi: Bir Çocukluğun İzleri İstanbul’da bir apartman dairesinde büyümüş biri olarak, çocukken oynadığım oyuncaklar bana ne kadar değerli gelirdi, hatırlıyorum. Her…

Kaç Yılın Altı Açık Cezaevine Girer? Türkiye’de cezaevlerinde yaşanan yoğunluk, uzun süredir en çok tartışılan konulardan biri. Pek çok farklı görüş var, ama sanırım şu bir gerçek: Cezaevlerinde bir tür “tahliye yarışına” giriyoruz. Bir yanda suçluların cezalandırılması gerektiğini savunanlar, diğer yanda ise cezaevlerinin sadece cezalandırmaya değil, rehabilitasyona da hizmet etmesi gerektiğini düşünenler… Bu yazıda, “Kaç yılın altı açık cezaevine girer?” sorusunu tartışarak, açık cezaevlerinin güçlü ve zayıf yönlerini masaya yatıracağım. Bu soruyu cevaplamak için öncelikle “açık cezaevi” kavramının ne olduğuna bakmamız gerek. Açık Cezaevi Nedir? Açık cezaevleri, daha düşük güvenlikli ve mahkûmların dışarıya daha fazla erişimi olduğu cezaevleridir. Genellikle cezası…

Maya Otu ve Siyasetin Mikroskobik Kodları Toplumsal düzeni, güç ilişkilerini ve insan davranışlarının örgütlenmesini inceleyen bir gözle baktığımızda, sıradan bir bitki bile siyasetin merceğine oturabilir. Maya otu, genellikle gastronomik ve sağlık bağlamında bilinir; fakat siyaset bilimi perspektifinden baktığımızda, onun varlığı ve üretim süreçleri, iktidar ilişkilerini, kurumları ve ideolojileri anlamak için metaforik bir araç haline gelir. Güç, sadece devlet mekanizmalarında veya seçim sandıklarında değil, günlük hayatın mikro düzeyindeki kaynak ve bilgi dağılımında da işler. Maya otu, bu dağılımın görünmeyen yüzünü temsil edebilir: kim erişebiliyor, kim üretim süreçlerine dahil olabiliyor ve kimlerin katılımı sınırlı? İktidar ve Kurumlar: Maya Otunun Siyasi Anatomisi İktidar,…